Od laika do stoika

Jak znaleźć czas na realizację najważniejszych zadań i wartości? Jak pokonać prokrastynację i perfekcjonizm, by sprawnie brać się do roboty i nie poświęcać na nią więcej czasu niż na to zasługuje? Jak planować dzień, tydzień czy miesiąc, by pogodzić działanie nad wszystkimi projektami, z dbaniem o siebie i o swoich najbliższych? Jak bronić tych planów przed szefem, współpracownikiem czy klientem, którzy ciągle czegoś od nas chcą i nie dają się nam zająć naszą pracą? Na te i wiele innych pytań odpowiemy dziś wspólnie z Agą Ochnik. Trenerką biznesu, która uczy jak działać produktywnie, profesjonalnie i prosto. Aga potrafi wytłumaczyć skomplikowane zagadnienia prostym językiem lub piękną grafiką. Ma przetestowane wiele sprawdzonych technik i metod. Potrafi pokazać, jak działają one w praktyce, na przykładach z życia swojego i jej klientów.

Po więcej wartościowych treści zapraszam na https://odlaikadostoika.pl/ Do podcastu zawitał dziś … Marcin Choiński – autor książki „Poniedziałkowy imperator. 52 tygodnie z Markiem Aureliuszem". Marcin od ponad pięciu lat prowadzi kanał YouTube „Pionkiem w figury", gdzie z benedyktyńską cierpliwością analizuje „Listy moralne do Lucyliusza" Seneki. Zamiast podrzucać nam lifehacki czy złote rady na każdą okazję, oferuje głęboką, systematyczną eksplorację starożytnej filozofii w dialogu ze współczesnością. Z Jeleniej Góry przez Kraków dotarł do miejsca, gdzie stoicyzm przestał być dla niego akademicką ciekawostką, a stał się codzienną praktyką. Wyrzucił telewizor, ograniczył cyfrowy szum, a zamiast gonić za kolejnymi notyfikacjami – wrócił do Marka Aureliusza, którego „Rozmyślania" czyta od lat, jakby rozmawiał ze starym przyjacielem. W swojej książce połączył rzeczy, które pozornie nie pasują do siebie: rzymskiego cesarza-filozofa, amerykańską poetkę Emily Dickinson i współczesny świat influencerów, lęków i…

Wyobraź sobie takie spotkanie. Dziesięć osób siedzi w sali. Rozmawiają przez ponad dwie godziny. Wymieniają bardzo dużo opinii i jeszcze więcej słów. A po wyjściu… każdy ma inne wnioski i nie podjęto żadnej decyzji. Brzmi znajomo? A teraz wyobraź sobie zupełnie inną sytuację. Ten sam zespół ma ten sam problem. Ale na spotkaniu jest ktoś, kto: - zadaje dobre pytania, - porządkuje rozmowę, - wyciąga z ludzi to, co najlepsze, - i pomaga zespołowi zobaczyć, dokąd naprawdę chce dojść. To jest właśnie facylitacja. To sztuka tworzenia przestrzeni, w której mądrość zespołu może się ujawnić. Zespół doświadczonych specjalistów nie potrzebuje wszechwiedzącego menedżera ani przemądrzałego zewnętrznego eksperta. Tylko kogoś, kto pomoże im uporządkować ich doświadczenie, nawzajem się wysłuchać i znaleźć wypracowane przez grupę rozwiązanie. A kiedy do tej struktury dodamy jeszcze obraz — dzieje się coś magicznego. Bo nagle: - problemy przestają być abstrakcyjne, - pomysły nie wyparowywują, - a rozmowa zostawia po sobie…

Zmiana jest nieunikniona. Dzieje się, czy tego chcemy, czy nie. Pytanie nie brzmi więc czy zmiana nastąpi, ale czy potrafimy nią świadomie pokierować. Lubię myśleć o zmianie jak o rzece. Woda i tak płynie — czasem spokojnie, czasem gwałtownie. Jeśli nic nie zrobimy, popłynie tam, gdzie najłatwiej… niekoniecznie tam, gdzie chcielibyśmy, żeby dotarła. Świadoma zmiana nie polega na zatrzymywaniu rzeki. Polega na nadawaniu jej kierunku — w sobie, w relacjach z innymi ludźmi i w organizacjach, które tworzymy. Dlatego do tej rozmowy zaprosiłem osobę, która zmianą zajmuje się nie w teorii, ale w codziennej praktyce. Moim gościem jest Anna Raimann https://www.linkedin.com/in/annaraimann/ — coachka ICF, trenerka rozwoju i twórczyni projektu Medystacja (https://open.spotify.com/show/6Po7TfEqq0EIKJW733C6Nv?si=eDrrRSuwT_-LeAnJxoMwIA) Ania Łączy uważność, coaching i doświadczenie pracy w dużych organizacjach, pomagając ludziom i zespołom przechodzić przez zmianę świadomie, odpowiedzialnie i z sensem. Porozmawiamy o tym,…

Życie lubi nas zaskakiwać. Rzadziej jest to dwuzłotówka znaleziona na chodniku. Rzadziej nieoczekiwane spotkanie starego druha po 20 latach rozłąki. Częściej doświadczamy nagłej awarii samochodu, kontuzji czy choroby. Dobrze byłoby podejść do tych wydarzeń ze stoickim spokojem. Zaakceptować fakty i skoncentrować się na tym, co zależne od nas. Ale to nie takie łatwe. Nawet dla kogoś, kto stoicyzm praktykuje. W nieodległej przeszłości miałem okazję doświadczyć niemal udanej próby kradzieży mojego auta. Zachorowania na różę, co skończyło się 3-tygodniowym pobytem w szpitalu. Kontuzji nadgarstka, gdy zbyt gwałtownie uciekałem przed córką na placu zabaw. Każde z tych wydarzeń było dla mnie źródłem stresu. Stres towarzyszy mi też przy okazji wystąpień publicznych, prowadzenia szkoleń czy auta, a także wychowywania dzieci, np. gdy Tymek, siedząc w pierwszej ławie w kościele wymachuje workiem pełnym żołędzi i wysypuje je w najmniej odpowiednim momencie. Nie mówiąc już o listach z Urzędu Skarbowego. Nawet jak…

Po więcej wartościowych treści zapraszam na: https://odlaikadostoika.pl/ --- Dziś porozmawiamy o czymś, co w świecie wykształconych ludzi odmieniane jest przez wszystkie przypadki, czyli o … rozwoju. Mówimy o rozwoju osobistym, zawodowym, kompetencji, przywództwa. Czasem mam wrażenie, że gdybyśmy dostawali punkty za każde „rozwijanie się”, większość z nas już dawno osiągnęłaby oświecenie. Rozwój, zwłaszcza ten osobisty, kojarzony jest z wieloma dziwnymi praktykami, takimi jak chodzenie po rozżarzonych węglach, łamanie strzały oczodołem czy wykrzykiwaniem afirmacji w stylu: “Jestem zwycięzcą!”. Nic więc dziwnego, że wiele osób traktuję rozwój jak sekciarstwo, a osoby, które jego uczą, jak szarlatanów. W dzisiejszym odcinku będziemy Wam chcieli pokazać razem z Karoliną, że rozwój może być sensowny i wartościowy. Nie ten szukający prostych rozwiązań, które działają zawsze. Nie ten, który ma jedną i tą samą radę dla licealisty, matki 4-ki dzieci i soloprzedsiębiorcy. Porozmawiamy o głębszym i bardziej…

po więcej wartościowych treści zapraszam na: https://odlaikadostoika.pl/ --- Wyobraź sobie wilka. Silnego, czujnego, niezależnego. W kulturze to symbol samodzielności — „wilk samotnik”, który nie potrzebuje nikogo, idzie własną drogą, poluje, przetrwa. Problem w tym, że… w prawdziwej przyrodzie taki wilk nie ma szans. Wilki żyją w stadach. Wspólnie tropią, polują, wychowują młode. Tworzą więzi i mają swoje role. A wilk, który zostanie sam, prędzej czy później ginie — z głodu albo z wyczerpania. I trochę tak samo jest z nami, ludźmi. Możemy próbować działać w pojedynkę — budować karierę, firmę, sens życia — ale prędzej czy później dochodzimy do momentu, w którym siła indywidualna nie wystarcza. Potrzebujemy swojego stada. Ludzi, z którymi możemy współpracować, mówić wprost o trudnościach, cieszyć się sukcesami i uczyć na błędach. Bo to w relacjach kształtuje się nasza empatia, cierpliwość i mądrość. To dzięki innym widzimy siebie wyraźniej — jak w lustrze. I właśnie o tym będzie dzisiejszy odcinek. O…

Ken Robinson, w swoim wystąpieniu na konferencji TED, pt. Szkoła zabija kreatywność podzielił się z nami błyskotliwą obserwacją. Zauważył, że wielu naukowców traktuje swoje ciała, jako środek transportu dla głowy. Ciało to pojazd, który trzeba zatankować, czasem umyć na myjni, wymienić mu buty na zimówki. Czy Ci naukowcy mają rację? A może rola naszego ciała jest zupełnie inna? Może nie tyle my mamy ciało, ale my jesteśmy swoim ciałem? O tych fascynujących problemach porozmawiam dziś ze specjalnym gościem. Jest nim Radek Wyrzykowski, psycholog sportu, trener biznesu, coach liderów i zespołów. Pracuje zarówno ze sportowcami, jak i menedżerami, pokazując, że energia, koncentracja i odporność psychiczna zaczynają się właśnie w ciele. Więcej o Radku dowiesz się korzystając z tych linków: LI: https://linkedin.com/in/radoslawwyrzykowski YT: https://youtube.com/@radoslaw.wyrzykowski Newsletter: https://subscribepage.io/przepisnakariere Spotkanie: https://cal.com/radwyr/spotkanie-zapoznawcze Q1. Jako, że jest to…

po więcej wartościowych treści zapraszam na: https://odlaikadostoika.pl/ Dziś w podcaście mam wyjątkowego gościa – Aleksandrę Kot, autorkę książki Wygoń MyśLenia. To niezwykle oryginalna i błyskotliwa publikacja, która z humorem i trafnością rozprawia się z naszymi mentalnymi blokadami. Aleksandra nie tylko pisze, ale także inspiruje do życia z większą lekkością, dystansem i uważnością. Porozmawiamy o tym, jak „wyganiać” myślenie, które nam nie służy – i jak zrobić miejsce na to, co naprawdę ważne. Więcej o Aleksandrze i jej książce znajdziesz pod tymi linkami: Strona: https://wygonmyslenia.pl/ Linkedin:https://www.linkedin.com/in/aleksandrakotcoaching/ Rozmawiamy m.in. o: 1. W książce wprowadzasz fascynującą koncepcję "MyśLENIA" - tworu złożonego z destrukcyjnych myśli i lenistwa. Czy możesz opowiedzieć, jak narodziła się ta metafora? Jak odróżnić lenistwo od naturalnej potrzeby odpoczynku naszego umysłu? 2. Używasz pięknej metafory słonia przywiązanego do małego palika, który nie próbuje się uwolnić. A od…

po więcej wartościowych treści zapraszam na: https://odlaikadostoika.pl/ gościem odcinka jest Kamila Borowa: doświadczona ekspertka HR i coach, specjalizująca się w rozwoju talentów metodą Gallupa. Oto, co warto o niej wiedzieć: Współzałożycielka WiseRise – firmy oferującej coaching i doradztwo dla liderów i zarządów, w oparciu o metodę StrengthsFinder (Gallup) Certyfikowany Gallup Strengths Coach – prowadzi diagnozę mocnych stron menedżerów i zespołów, by zwiększyć efektywność oraz zaangażowanie pracowników Ponad 14 lat doświadczenia, ponad 500 procesów rozwojowych – wspiera organizacje technologiczne w budowaniu kultury opartej na zaangażowaniu i niskiej rotacji Prelegentka i trenerka – występuje na konferencjach (m.in. Founders Mind, Office Manager), gdzie dzieli się strategiami wykorzystania talentów w zarządzaniu Wątki, które poruszamy w naszej rozmowie: 1. Jak większość ludzi odkrywa swoje mocne strony? Kiedy szczególnie wypływają one na powierzchnie i się ujawniają? 2. W jakich obszarach lub momentach…

po więcej wartościowych treści zapraszam na stronę: http://odlaikadostoika.pl/ Do podcastu zawitał dziś Rafał Łastowiecki. Zapalony turysta górski, który zdobył Koronę Gór Polskich. Autor bloga Premeditatio bonum, w którym dzieli się przemyśleniami o życiu, uzależnieniu i stoicyzmie. https://premeditatio.blog/ A na co dzień analityk danych w firmie McKinsey. Profil Rafała na LI:linkedin.com/in/rafallastowiecki Profil na IG: @morgraf1 Pytania do Rafała: 1. Jak zaczęła się Twoja przygoda ze stoicyzmem? 2. Co stoicyzm Ci dał? Jakie największe korzyści z zaadaptowania tej filozofii życia u siebie widzisz? 3. Jakie stoickie praktyki na co dzień czy w skali tygodnia/miesiąca stosujesz? 4. W jednym ze swoich artykułów na blogu pisałeś o potrzebie przemyślenia i spisania hierarchii wartości. Opowiedz proszę o tym więcej. Dlaczego uważasz, że jest to takie ważne? 5. Zakładając, że ktoś chce, tak jak Ty, mieć sztywną kolejność. Jak przeprowadzić pojedynek wartości? Ustalić tę ostateczną kolejność? 6. Jak to robisz, że…

po więcej wartościowych treści zapraszam na stronę: http://odlaikadostoika.pl/ Moim dzisiejszym gościem jest Justyna Broniecka – doświadczona ekspertka w dziedzinie przedsiębiorczości, specjalizująca się w upraszczaniu skomplikowanych zagadnień związanych z prowadzeniem firmy. Justyna pomaga właścicielom biznesów rozwijać się świadomie, skalować ich biznesy, dbać o kwestie prawne, podatkowe i organizacyjne. A najbardziej znaną marką, którą stworzyła jest ZUS to nie MUS. https://zustoniemus.pl/ https://twojbiznesodpodstaw.pl/ Kanał na YT: https://www.youtube.com/channel/UCE6TokiM3DjTN1nuzrwWJrg Podcast: https://open.spotify.com/show/1WpfY47V3dOLYHneiBuyrb Pytania do Justyny: 1. Jak rozumiesz asertywność? Poproszę o jednozdaniową definicję. 2. Co Cię przyciągnęło do tematu asertywności? Od czego się zaczęło? 3. Jakie największe mity o asertywności zauważasz wśród osób, z którymi pracujesz? 4. Kiedy nie warto być asertywnym? 5. Z jakimi najczęstszymi trudnościami spotykają się ludzie, próbując być asertywni,…

po więcej wartościowych materiałów zapraszam na https://odlaikadostoika.pl/ W dzisiejszym odcinku wystąpi nie kto inny, a Piotr Stankiewicz. Pierwszy stoik Rzeczypospolitej, autor legendarnej Sztuki Życia według Stoików, Dziennika Reformowanego Stoika, a także pisarz książek niestoickich, np. Pamiętam czy My fajnopolacy. Filozof, Kampinosista, przyszły paker z ambicjami, by zrobić milion pompek Strona Piotra https://piotrstankiewicz.pl/ Podcast Piotra https://piotrstankiewicz.pl/podcast/ Pytania do Piotra: PYTANIE 1: Nieco ponad tydzień temu świętowaliśmy z moją Martą 12 lat małżeństwa. Mimo, że nasz związek wypełnia mniej niż 1/3 mojego życia, to łapię się coraz częściej na tym, że mało mam wspomnień z czasów przedmartowych. Jeśli moje umiejętności internetowego stalkera mnie nie zawiodły, to Ty swoją przygodę ze stoicyzmem zacząłeś w sierpniu 2006 roku. Czyli Twoje życie składa się z dwóch niemal równych części – przed stoicyzmem i po stoicyzmie. Masz tak jak ja, że tych wspomnień przedstoickich już mało…

(00:00:00) Intro (00:02:58) O podcaście i o mnie (00:04:05) Główny Temat Odcinka (00:25:08) Kącik Naukowy (00:30:26) Kącik Naukowy (00:36:07) Podsumowanie Po więcej wartościowych treści zapraszam na: https://odlaikadostoika.pl/ Chcesz ze mną pogadać, zadać pytanie, zaproponować temat kolejnego odcinka? Zapraszam do kontaktu mailowego na andrzej.bernardyn@gmail.com Hej, wyobraź sobie taką sytuację: stoisz przed swoją szafą wypełnioną po brzegi ciuchami i wzdychasz: "No nie mam co na siebie włożyć!". Albo scrollujesz Instagram, patrząc na cudze wakacje na Bali, podczas gdy sam właśnie wróciłeś z całkiem niezłego wyjazdu, który nagle wydaje ci się... nudny? Znajome? No właśnie! Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego mimo tego, że twój pokój pęka w szwach od gadżetów, twoje selfie zbierają coraz więcej serduszek, a twoja wypłata jest wyższa niż kiedykolwiek - wciąż czujesz jakiś dziwny niedosyt? Jakby szczęście było zawsze o jeden zakup, o jeden awans, o jeden lajk dalej? Co jeśli powiem ci, że większość…

po więcej zapraszam na stronę: https://odlaikadostoika.pl/ Gościem dzisiejszego podcastu jest Kamila Pępiak-Kowalska. Energiczna, charyzmatyczna trenerka, która z pasją rozwija siebie, ludzi i organizacje poprzez prowadzenie szkoleń biznesowych, online, offline, coachingi i pisanie książek. https://ministryofskills.com/ Razem z Kamilą eksplorujemy temat dystansu. Zastanawiamy się: - Co najbardziej przeszkadza nam w nabraniu odpowiedniego, zdrowego dystansu? - W jakich obszarach lub momentach naszego życia najbardziej dystansu nam brakuje? Co zrobić, by w tych sytuacjach zwiększyć dystans? - Do jakich wartości współczesnego świata warto nabrać dystansu? - Jak godzić bycie aktywną i zaangażowaną osobą w świecie zewnętrznym z pielęgnowaniem swojego świata wewnętrznego? - Jak dystans ma się do mindfulness. Czy te koncepcje się wykluczają, a może uzupełniają? - Jak nabierać dystansu w chłodnym, a jak w gorącym stanie emocjonalnym?

(00:00:00) Intro (00:01:31) O mnie i o podcaście (00:02:50) Główny Temat Odcinka (00:23:44) Kącik Naukowy (00:26:45) Kącik Książkowy (00:28:48) Podsumowanie po więcej zapraszam na stronę: https://odlaikadostoika.pl/ Intro Dzisiaj zmierzymy się z tematem, który od dawna chodził mi po głowie i o który kilku słuchaczy podcastu upominało się uporczywie w mailach – "O wierze w Boga: jak pomieścić w sobie i stoika i katolika". Czy te dwie drogi życiowe się wykluczają, czy może mogą się twórczo uzupełniać? Przyznam szczerze, że sam się z tym długo mierzyłem i trochę męczyłem. Z jednej strony bardzo bliski jest mi stoicyzm i jego praktyczne narzędzia do radzenia sobie lepiej w życiu, z drugiej – wiara katolicka, w której zostałem wychowany i która jest dla mnie do dziś ważna. Czy muszę wybierać, trochę jak pomiędzy tym czy bardziej kocham tatę czy mamę? A może da się jakoś te dwa światy połączyć? O tym właśnie dziś porozmawiamy. Jeśli kiedykolwiek zastanawialiście się, czy Marek Aureliusz i św. Justyn Męczennik…

(00:00:00) Intro (00:00:58) O mnie i podcaście (00:01:22) Główna część odcinka (00:10:02) Kącik Naukowy (00:12:58) Kącik Książkowy (00:14:45) Podsumowanie Cześć! Wyobraź sobie, że stoisz w gigantycznym centrum handlowym, z rękami pełnymi toreb. Właśnie wydałeś sporą sumkę na nowy smartfon z nagryzionym jabłuszkiem, markowe ciuchy i te super buty, które wypatrzyłeś w reklamie. Czujesz ten krótki przypływ dopaminy? Słyszysz swoje myśli w głowie: "ale się obłowiłem!"? A teraz szybkie pytanie - jak długo to uczucie satysfakcji potrwa? Tydzień? Dwa dni? A może już w drodze do domu zaczniesz myśleć o kolejnej rzeczy, którą "koniecznie musisz mieć"? Ot paradoks: Niby wychodzisz z galerii z naręczem pełnym toreb, ale w kontekście własnego spełnienia – wychodzisz z pustymi rękami. Dziś porozmawiamy właśnie o tym paradoksie. Dlaczego szukając szczęścia na zewnątrz, w rzeczach materialnych, statusie społecznym czy opinii innych ludzi, nigdy go nie znajdziemy. I jaki jest bardziej właściwy kierunek poszukiwań. O MNIE i…

(00:00:00) Intro (00:02:02) O mnie i podcaście (00:02:26) Dlaczego warto (00:05:01) Kiedy opinia innych ma znaczenie (00:08:31) Na co wpływa autoreputacja (00:12:12) 6 sposobów zwiększenia autoreputacji (00:23:12) Kąciki Tematyczne (00:25:23) Zakończenie Wyobraź sobie, że rano patrzysz w lustro. Kogo w nim widzisz? Swojego najlepszego przyjaciela czy może najbardziej surowego krytyka? Marek Aureliusz napisał w Medytacjach: „nie przestaje mnie zadziwiać: kochamy samych siebie bardziej niż innych ludzi, ale bardziej przejmujemy się ich opinią niż własną”. Co przychodzi Ci do głowy, gdy słyszysz słowo reputacja? Prawdopodobnie właśnie to, co inni ludzie myślą o Tobie. Tymczasem istnieje inna reputacja. Taka, która ma znacznie istotniejsze przełożenie na Twoje życie. To autoreputacja, czyli to jak siebie postrzegasz, co myślisz na swój temat, to czy sobie ufasz. Nasze wewnętrzne przekonania potrafią dodać nam skrzydeł lub podciąć je u nasady. Epiktet mówił wprost: „Niepokoją nas nie rzeczy, lecz nasze mniemania…

Któż z nas nie obiecywał sobie, że w nowym roku jego życie się zmieni i to na wielu płaszczyznach? A jednocześnie czuł, już w momencie spisywania tych postanowień, że jak co roku, prawdopodobnie nic z tego nie wypali? Nowy rok daje nam szansę na zmianę. Jednocześnie doświadczenie uczy nas, że rzadko z tej szansy korzystamy. Dzisiaj chcę Ci pokazać, jako możesz to zmienić. Jak lepiej zainwestować noworoczny optymizm i energię. Najpierw porozmawiamy o tym, dlaczego noworoczne postanowienia się nie sprawdzają. Potem pokażę Ci dla nich lepszą, stoicką alternatywę. Przedstawię Ci jak wyznaczać swoje cele w oparciu o wartości, posiadane zasoby, a także by były zależne od Ciebie i gwarantowały długofalowy efekt. Poznasz też koncepcje epickich zwycięstw. W kąciku książkowym wyłowię dla Ciebie merytoryczne perełki z książki 12 tygodniowy rok, a w kąciku naukowym zajmiemy się poczuciem własnej sprawczości.

Jak myśleć mądrze i podejmować dobre decyzje? Dlaczego nie ma nic bardziej praktycznego niż dobra teoria? Jak sprawdzać, które informacje są rzetelne, a które można włożyć między bajki? Razem z Rafałem Żakiem rozmawiamy o dobrodziejstwach nauki i rozbrajamy najpopularniejsze obiekcje z nią związane. Zapraszam do słuchania lub czytania. Pełną transkrypcję odcinka przeczytasz na stronie http://odlaikadostoika.pl/podcast43

W życiu każdego z nas pojawiają się przeszkody, problemy i komplikacje. Mimo szczerych chęci i aktywnych działań zapobiegawczych nie jesteśmy w stanie ich uniknąć. To jednak co możemy zrobić, to zmienić sposób, w jaki o nich myślimy. Do tego właśnie zachęcają nas stoicy – by zobaczyć w przeszkodach szansę – na dostrzeżenie nowych możliwości, wzmocnienie siły charakteru i przetestowanie swoich umiejętności. Jeśli chcesz wiedzieć, jak zamienić przeszkody w przygody – zapraszam do słuchania!

Jakich aktualizacji wymaga starożytny stoicyzm, by dobrze służył ludziom w XXI wieku? Jak dzięki stoicyzmowi pozbyć się kompleksów i bardziej cieszyć się z bycia sobą? Jak przekonać się o tym, które wartości w naszym życiu są najważniejsze? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz w tym odcinku podcastu, w którym rozmawiam z Jolą Księżak, stoiczką z 6-letnim doświadczeniem filozoficznym i osobą prowadzącą Stoicki Klub Polemiczny (kontakt@stoicy.com).

To jak zaczniesz swój dzień ma niebagatelny wpływ na to, jak on się dalej potoczy. Jakie emocje będą Ci towarzyszyć? Jakie rzeczy Twoja uwaga będzie dostrzegać, a jakie ignorować? Jakie rezultaty uda Ci się osiągnąć? W tym odcinku podpowiadam, jak perfekcyjnie rozpocząć dzień, wykorzystując swoją ekspercką wiedzę dotyczącą rozwijania nawyków, a także stoickie wskazówki. Pokazuję też, jak znakomicie zakończyć dzień, wzbogacając swoje wieczory, a pośrednio także całe życie.

Pracujesz po to, by odpoczywać? A może odpoczywasz po to, by móc pracować? Jak podjęty wysiłek wpływa na Twoje szczęście? I dlaczego posiadanie djina z nieograniczoną liczbą życzeń to klątwa a nie błogosławieństwo? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w tym odcinku podcastu! Zapraszam do słuchania!

W otwartej rozmowie dwóch stoików (z Karolem Doeringiem), zastanawiamy się nad tym, jak stoicyzm i nawyki mogą pomóc młodym ludziom zmienić swoje życie i osiągnąć ważne dla nich cele. Rozmawiamy o tym, jak stoicyzm pomaga nie przejmować się krytyką i hejterami - posiłkując się przy tym cytatami Marka Aureliusza. Podpowiadamy, jak umiejętnie wyznaczać cele, tak by były one motywujące i pomogły uzyskać długotrwałą zmianę („sylwetka na LATA a nie na lato”). Pokazujemy, dlaczego nawyki wspaniale łączą się z celam (a także stoicyzmem)i i są najlepszym sposobem do ich realizacji.

Zapraszam do wspólnej wyprawy od nadmiaru do umiaru. Porozmawiamy dzisiaj o tym, jak pozbyć się ze swojego życia balastu, który ciąży, uwiera i zajmuje miejsce, nie dając przy tym odpowiedniej wartości w zamian. Prawda jest taka, że zagracamy swoje życie na własne życzenie i to na zaskakująco wiele sposobów. Nie chodzi tylko o mieszkanie zawalone rzeczami, których nie potrzebujemy. Podobny bałagan panuje często w naszych pragnieniach, zobowiązaniach, relacjach, a także uwadze. Zaczniemy od tego, dlaczego odgruzowanie życia jest tak ważne. Potem prześledzimy, jak w różnych obszarach życia sami fundujemy sobie problem, a także jak się go pozbyć. W kąciku książkowym wyłowię dla Ciebie kilka merytorycznych perełek z książki Cala Newporta – Cyfrowy Minimalizm. Zaś w kąciku naukowym zacytuje badania, które jednoznacznie pokazują, że multi-tasking działa równie dobrze jak seks pod wodą jako środek antykoncepcyjny. Rozkład jazdy podany, no to zaczynamy! [w intro i outro odcinka wykorzystany został utwór The Path of…

Szczera rozmowa dwojga stoików (z Klaudią Tolman) o tym, jak żyć po stoicku: jak radzić sobie ze śmiercią najbliższych; jak wychodzić cało z życiowych komplikacji (koronawirus); jak mądrze zarządzać swoimi myślami i emocjami oraz powstrzymać się przed obejrzeniem na raz całego sezonu ulubionego serialu : - )

Jak działa ewolucja? Jakie prymitywne struktury siedzą w naszym umyśle i czasem przejmują nad nami kontrolę? Jak zamiast być ich niewolnikiem, myśleć i działać racjonalnie i mądrze? O tym właśnie porozmawiamy w tym odcinku podcastu. Nazywam się Andrzej Bernardyn. Jestem trenerem biznesu z nurtu evidence based, ekspertem od rozwijania nawyków i praktykującym stoikiem. A to mój podcast Od laika do stoika, w którym pokazuję, jak możesz żyć inaczej. Jak zamiast wypruwać sobie żyły w pogoni za sukcesem, cieszyć się życiem tu i teraz, korzystając z mądrości stoickiej filozofii i współczesnej psychologii. Dzisiaj porozmawiamy o przestarzałościach naszego mózgu. Co to takiego? To różne prymitywne struktury, które sprawiają, że zachowujemy się trochę jak zwierzęta, a trochę jak dzieci. Instynktownie, emocjonalnie i nieracjonalnie. I choć kiedyś taki sposób funkcjonowania zapewniał nam, że nie skończyliśmy w paszczy lwa lub tygrysa, to w XXI wieku bardziej on nam przeszkadza niż służy. Najpierw opowiem Ci zdumiewającą…

Pierwszy raz w historii podcastu Od laika do stoika przeprowadzę wywiad. Moim gościem będzie prof. William Irvine – światowej klasy autorytet w dziedzinie stoicyzmu. Mimo że dzieliło nas prawie 7 000 km i 6 godzin różnicy w strefach czasowych, nagraliśmy bardzo rzeczową i ciekawą rozmowę o emocjach, ludzkim mózgu i drodze do szczęścia. Wywiad został przeprowadzony po angielsku. Jeśli jednak nie spikasz wystarczająco dobrze, zapraszam na stronę odlaikadostoika.pl/podcast34. Znajdziesz na niej angielską transkrypcję wywiadu, a także jej polskie tłumaczenie. Profesor w trakcie wywiadu wspomina o ciekawym podcaście dotyczącym szczęścia - The Happiness Lab. Oto link do niego: https://open.spotify.com/show/3i5TCKhc6GY42pOWkpWveG?si=tbbmLezgTx6oyGMadOjesg

Chcesz czuć szczęście niemal każdego dnia Twojego życia? Bez zażywania dragów, bez zapisywania się do sekciarskiej organizacji i bez względu na okoliczności? Jeśli tak, zapraszam do wysłuchania tego odcinka! Nazywam się Andrzej Bernardyn. Jestem trenerem biznesu z nurtu evidence based, ekspertem od rozwijania nawyków i praktykującym stoikiem. A to mój podcast Od laika do stoika, w którym pokazuję, jak możesz żyć inaczej. Jak zamiast wypruwać sobie żyły w pogoni za sukcesem, cieszyć się życiem tu i teraz, korzystając z mądrości stoickiej filozofii i współczesnej psychologii. Dzisiaj porozmawiamy o szczęściu. Być może będzie to dla Ciebie zaskakujące lub nawet nie dasz wiary moim słowom, ale istnieje prosty przepis na szczęśliwe życie. Dzisiaj Ci go zdradzę. Najpierw opowiem Ci o tym, jak to możliwe, że nikt wcześniej Ci go nie zdradził. Potem pokażę Ci za czym większość współczesnych ludzi się ugania i dlaczego nie znajdują w tym szczęścia. Na koniec zdradzę, na czym według stoików polega szczęście i jak je…

Głównym tematem odcinka jest zwiększanie odporności psychicznej. Omawiam szczegółowo 2 stoickie techniki - premeditatio malorum i trening dobrowolnego dyskomfortu - które w niezwykle skuteczny sposób, pomagają przygotować się na różne życiowe komplikacje. W kąciku naukowym wyjaśniam, jakie są naukowe korzenie koncepcji strefy komfortu oraz 2 główne nieporozumienia związane z tym tematem: o tym, jakie doświadczenia mieszczą się w strefie komfortu oraz o tym, że nie należy z niej wychodzić, tylko ją rozszerzać. W kąciku książkowym wyławiam merytoryczne perełki z książki Williama B. Irvine'a Wyzwanie stoika, jak dzięki filozofii odnaleźć w sobie siłę, spokój i odporność psychiczną. Opowiadam o tym, jak zmienić swoje podejście do przeszkód, dzięki zastosowaniu tytułowego stoickiego wyzwania.

Cześć. Witaj w podcaście od Laika do stoika, w którym układamy życie na nowo, korzystając ze stoickiej filozofii i współczesnej psychologii. Dziś po raz pierwszy wysłuchasz podcastu w nowej, mam nadzieję udoskonalonej formule. W każdym odcinku skoncentruję się na jednym temacie, omawiając go dokładnie przez kilkadziesiąt minut. Aby było ciekawiej, będę okraszał go metaforami, historiami i stoickimi sentencjami. Pod koniec odcinka zaproszę Cię też do dwóch kącików tematycznych: naukowego i książkowego. W pierwszym zaprezentuje praktyczne wnioski z badań psychologicznych. W drugim, podzielę się z Tobą wrażeniami z książki, którą ostatnio czytałem i wyłowię dla Ciebie kilka merytorycznych perełek. Po wysłuchaniu dzisiejszego odcinka: - wyrobisz sobie zdanie czy chcesz być stoikiem lub stoiczką - dowiesz się czym jest wyuczona bezradność i jak w nią nie popadać - nauczysz się inaczej patrzeć na przeszkody, które stawia przed Tobą życie [w intro i outro podcastu użyty został utwór fragment utworu the Path of the…

Cześć! Witaj w podcaście od laika do stoika, w którym odpowiadam na klasyczne pytanie Jak żyć?, korzystając ze stoickiej filozofii i współczesnej psychologii. Zamiast doradzać, jak odnieść sukces w tydzień czy jak zarobić miliony monet, staram się pokazać, jak inaczej podejść do życia. Jak mieć bardziej realistyczne nastawienie do świata, ludzi i siebie samego. Jak zbudować swoje szczęście na dużo trwalszym fundamencie niż to, ile zarabiasz, jakie masz stanowisko w firmie albo ile lajków dostają Twoje posty. Jak być niewzruszoną skałą podczas sztormu – przyjmować wszelkie wydarzenia z zewnętrznego świata ze spokojem i pogodą ducha. Nazywam się Andrzej Bernardyn, tak jak taki duży pies z beczółką. Jestem praktykującym stoikiem, ekspertem od rozwijania nawyków i trenerem biznesu z nurtu Evidence Based. To ostatnie oznacza, że opieram swoją wiedzę nie ma tym, co mi się wydaje – przynajmniej nie wyłącznie – ale na odkryciach współczesnej nauki. W podcaście będę mówił o tym co ważne i praktyczne – ludzkim…

„Zawsze masz możność żyć szczęśliwie, jeśli pójdziesz dobrą drogą i zechcesz dobrze myśleć.” Marek Aureliusz, Rozmyślania, V.34 Dziękuję Ci za wspólną drogę, 30 dni przygody ze stoicką filozofią i podcastowaniem. Na pewien czas potrzebuję ukierunkować swoją uwagę w inne miejsce. Podcast jednak wróci, w zmienionej, mam nadzieję, że na lepsze, formule. Żeby Cię jednak, drogi Słuchaczu, nie zostawiać w środku drogi bez dalszych drogowskazów, w dzisiejszym odcinku zrobię przegląd wartościowych stoickich treści. W ten sposób będziesz wiedział, którędy dalej podążać, zanim wrócę do Ciebie z nowymi odcinkami podcastu. Zacznijmy od formy audio. Gorąco polecam Twojej uwadze podcast „Ze stoickim spokojem” Tomasza Mazura. Tomasz jest doktorem filozofii, pisarzem i stoikiem praktykującym od co najmniej kilkunastu lat. Opowiada o stoicyzmie z erudycją, sięga do źródeł i porusza tematy w głęboki interesujący sposób. Sam wiele się od niego nauczyłem. Drugi podcast, już po angielsku, to Daily Stoic Ryana Holidaya.…

„Do tego, by żyć szczęśliwie, nie potrzeba wielkiego zasobu środków. Każdy jest w stanie uczynić siebie szczęśliwym. Seneka, O pocieszeniu do matki Helwii, V.1 Z okazji dnia dziecka głosu użyczyli Tadeusz i Ariadna, moje dzieci, które razem ze mną uczą się żyć po stoicku od najmłodszych lat. Staram się zapewniać im to, co najlepsze – podobnie jak bohater filmu „W pogoni za szczęściem”. W tym dramacie Will Smith, wciela się w rolę samotnego ojca, który pomimo przeciwności losu, stara się zapewnić godny byt sobie i swojemu synowi. Pogoń za szczęściem to także metafora, ilustrująca dominujący sposób myślenia o szczęściu w kapitalistycznym społeczeństwie. Wedle tej ideologii szczęście znajduje się gdzieś w oderwaniu od nas, w zewnętrznym świecie, a naszym zadaniem jest je odkryć i zdobyć. Czasem, by je osiągnąć, będziemy potrzebowali zdobyć pracę marzeń, innym razem seksownego partnera. Niekiedy niezbędne okaże się wielkie mieszkanie, luksusowy samochód czy wycieczka w egzotyczne miejsce. Na wszelki wypadek…

„…nie czyń niczego z postękiwaniem ani z udręką, ani z przekonaniem, że jesteś w nieszczęściu. […] – Kurno w twej chacie? Jeżeli możesz wytrzymać, pozostań. Jeżeli dławisz się dymem, wyjdź na dwór!” Epiktet, Diatryby, I.25 W czasach mojej młodości kupiliśmy z przyjaciółmi gin lubuski. Nasze doświadczenie z alkoholem było wtedy znikome, a z tym konkretnym trunkiem żadne. Nie przeszkodziło to jednak w tym, by nalać każdemu kolejkę do szklanicy i po krótkim toaście, wychylić jej zawartość. Wszyscy, jak jeden mąż, zaczęliśmy się wykrzywiać i wykrzykiwać: „Co za paskudztwo!”. Ja jednak byłem jedyną osobą w towarzystwie, która pomimo tego stwierdzenia, piła dalej. Przed tym właśnie chcą nas przestrzec stoicy. Nie tylko przed pijaństwem, zwłaszcza w młodym wieku, ale przed brakiem konsekwencji w działaniu. Dla stoika alternatywa jest prosta, na zasadzie albo-albo. Albo uznaje, że smak ginu lubuskiego obraża moje kubki smakowe i nie piję dalej, albo akceptuję fakt, że jałowiec wykrzywia gębę i wypala gardło, ale…

„Dobry człowiek nie powinien zwracać uwagi na błędy innych, lecz sam iść drogą prostą.” Marek Aureliusz, Rozmyślania, IV.18 Mamy bardzo ograniczony wpływ na to, co myślą, mówią i robią inni ludzie. Możemy przypominać, przekonywać i pokazywać konsekwencje. Jednak ostateczny wybór każdego człowieka jest od nas niezależny. Dlatego też uzależnianie swojego szczęścia czy spokoju ducha, od tego co zrobi inny człowiek, jest ogromnym błędem. Oddajemy w ten sposób z własnej, nieprzymuszonej woli kontrolę nad swoim życiem w cudze ręce. A właściciel tych rąk, wcale niekoniecznie będzie brał pod uwagę nasz najlepszy interes. W pierwszej kolejności będzie się troszczył o własny. Zamiast więc zdawać się na łaskę innych, lepiej będzie sprawować pełną kontrolę nad swoim życiem, a dokładniej swoimi myślami, planami i decyzjami. Stawiać sobie samodzielne cele, czyli takie, w których błędy czy zaniedbania innych osób, nie mają wpływu na ich osiągnięcie. Jeśli realizuje projekt wraz z dwoma kolegami i każdy z nas odpowiada za…

„Żadne położenie nie jest tak trudne, by przekreślało każdą możliwość szlachetnego działania. Seneka, O pokoju ducha, IV.8 Nieraz zdarza nam się myśleć, że już jest za późno. Jesteśmy zbyt starzy. Zbyt ostro pokłóciliśmy się z daną osobą, całkiem spaliliśmy ten most. Albo zbyt wiele prób podjęliśmy i skoro żadna z nich nie wypaliła, to jasny znak, że nie da się tego zmienić. Stoicy chcą nas nauczyć, że przeszłość nie ma znaczenia. Że nigdy nie jest za późno, by zachować się we właściwy sposób. Nawet jeśli nie zdążymy naprawić wszystkich szkód, które wyrządziliśmy swoim zachowaniem, zawsze możemy nieco poprawić obecną sytuację. Każdego dnia nasze konto z dobrymi i złymi uczynkami się zeruje. Możemy zacząć na nowo. Najczęściej wyobrażamy sobie linię czasu jako prostą – bez początku i końca. Jak interesująco opisuje to Piotr Stankiewicz w książce „Sztuka życia według stoików”, stoicki czas wygląda inaczej. Jest półprostą. Stoik w miejscu teraźniejszości stawia kropkę i wypuszcza od niej linię wyłącznie w…

„Jeśli dobrze jest zacząć od jutra, o ileż lepiej od dzisiaj!” Epiktet, Diatryby, IV.12 Jaka jest różnica dla stoików między jutrem a dzisiejszym dniem? Diametralna! Tylko nasza teraźniejszość jest bowiem od nas zależna. Trzymamy ją w żelaznym uścisku i możemy nadawać jej odpowiednią formę. Im odleglejszej przyszłości dotyczą nasze plany, tym siła naszego uścisku bardziej słabnie. Jutro znajduje się już poza naszą kontrolą. Dlatego tak ważne jest, by nie czekać ze zrobieniem pierwszego kroku, rozpoczęciem wartościowego zadania. Nawet jeśli przeznaczysz na pracę nad nim tylko 1 minutę, ale zrobisz to dzisiaj, w Twoim umyśle zajdzie istotna zmiana. Przesunie się zwrotnica ze statusu „zadanie nie rozpoczęte” na „zadanie w trakcie wykonywania”. Ma to niebagatelne znaczenie. Rosyjska psycholożka, Maria Ovsiankina, badała jak brak ukończenia zadania może wpływać na chęć, by nad nim popracować. Okazało się, że większość ludzi odczuwa wyraźną potrzebę, by dokończyć rozpoczęte zadanie lub przynajmniej doprowadzić je…

„Z tego, co masz, wybierz to, co najbardziej jest cenne, i pomyśl, z jakim byś trudem się o to starał, gdyby tego nie było.” Marek Aureliusz, Rozmyślania, VII.27 Bardzo łatwo zapominany o tym, jakimi łaskami Bóg lub los nas obdarował. Przyjmujemy je jako naturalną rzecz, która po prostu nam się należy. Przez to trudno nam się nimi cieszyć i je docenić. Dlatego podzielę się dziś z Tobą wspaniałym ćwiczeniem, zainspirowanym przytoczonym przed chwilą cytatem z Rozmyślań Marka Aureliusza. Pomyśl o tym, co jest w Twoim życiu bezcenne? Czego nie oddałbyś za wszystkie pieniądze tego świata? Może tym największym skarbem jest Twoje dziecko? Może romantyczny partner? Może Twoje oczy i możliwość widzenia? A może wrodzony talent lub wybitna umiejętność w danej dziedzinie, nad którą pracujesz przez całe swoje życie? Wybierz dowolny element z listy – nie ma potrzeby by rozmyślać, co jest na pierwszym miejscu. Nada się każda rzecz, która ma dla Ciebie ogromną wartość. Teraz wyobraź sobie, że to tracisz. Ktoś porywa Twoje…

„Taka jest już natura istot śmiertelnych, że nie podoba im się nic bardziej niż to, co straciły. Seneka Młodszy, O pocieszeniu do Marcji, XVI.8 Żyjemy w świecie z ogromną liczbą decyzji do podjęcia. Każda wizyta w sklepie wiąże się z koniecznością wyboru jednego produktu z setek podobnych. Każdego dnia potrzebujesz odpowiedzieć sobie na pytanie, czym się dzisiaj zająć. W kwestiach tego, jak zorganizować sobie życie, pytań również nie brakuje. Czy powinienem poślubić właśnie tę osobę? Czy brać ślub teraz czy poczekać jeszcze rok i zobaczyć, jak się nam ułoży? Czy już starać się o dziecko czy najpierw zająć się rozwojem kariery? Zazwyczaj myślimy o możliwości dokonania wyboru jako o czymś pozytywnym. Tymczasem amerykański psycholog Barry Schwartz, w książce Paradoks wyboru, pokazuje, że wybór, zwłaszcza tak przepastny jak obecnie, przysparza nam też nielichych problemów. Najpodlejszym z nich jest, w mojej ocenie, koszt alternatyw. Opowiem Ci dwie historie, które zilustrują, jak on działa. Osiem lat temu…

„Pamiętaj, że jesteś aktorem grającym rolę w widowisku scenicznym, a do tego w takim widowisku, jakie spodobało się dramaturgowi ułożyć: w krótkim – jeżeli krótkie, w długim – jeżeli długie. Jeżeli chciał, żebyś grał rolę żebraka, staraj się i tę rolę po mistrzowsku odegrać. I tak samo się staraj, kiedy ci powierzy rolę chromego, monarchy albo szarego obywatela.” Epiktet, Encheiridion, fragm. 17 O tym, jak układa się nasze życie, w dużej mierze zdecydował ktoś inny. Bóg, los czy jak proponuje Epiktet w teatralnej metaforze – dramaturg. Dramaturg zdecydował, w jakim czasie, w jakim kraju i w jakiej rodzinie się urodziłeś. Dramaturg przydzielił Ci takich, a nie innych sąsiadów, nauczycieli, kolegów i koleżanki w klasie. Dramaturg decyduje o tym, czy jesteś chory czy zdrowy, czy los Ci sprzyja czy też okrutnie z Ciebie żartuje. Stoik koncentruje się wyłącznie na rzeczach zależnych od siebie. Dlatego z definicji nie rozgrzebuje przeszłości, bo nie ma nad nią żadnej kontroli. Podobnie z przyszłością – możemy mieć…

„…wielki spokój zyskuje ten, kto nie baczy na to, co bliźni mówi, czyni lub myśli, ale na to tylko, co sam robi, by było sprawiedliwe.” Marek Aureliusz, Rozmyślania, IV.18 Media społecznościowe pozwalają nam współuczestniczyć w życiu wielu naszych znajomych. Dzięki Facebookowi, Twitterowi czy LinkedInowi, możemy widzieć sceny z ich życia, słyszeć co czują i myślą na wiele różnych tematów. Ma to jednak swoją cenę. Są nią… nieustanne porównania. Porównujemy swoje życie i swoją sytuacje, do tego, jak radzą sobie znajomi. Oczywiście Ci, którym wiedzie się gorzej, nie będą publicznie tego ogłaszać. Porównujemy więc najlepszą wersję życiowych zdarzeń znajomych, w wielu przypadkach mocno podkolorowaną, do swojej codziennej szarości i wypadamy… blado. Albo, co gorsza, podejmujemy decyzje o tym, jak żyć i co powinno być dla nas najważniejsze, nie na podstawie własnych przemyśleń, ale pożyczonych wartości. O tych kukułczych jajach i realizowaniu marzeń innych ludzi opowiadałem w poprzednim odcinku. Szukając wskazówek…

„Czy krępuje nas nieubłaganym prawem przeznaczenie, czy rozrządził wszystkim władca wszechświata Bóg, czy bez jakiegokolwiek porządku porusza i obraca sprawy ludzkie przypadek – winna nas podtrzymywać filozofia. Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, XVI.5 Stoicyzm przyda się każdemu. Nie ma znaczenia czy wierzysz w przeznaczenie, Boga, przypadek a może zgoła w nic. Nie jest istotne czy masz skromny majątek czy ogromną fortunę. Czy aktualnie powodzi Ci się coraz lepiej czy też odnotowujesz straty. Stoickie nauki są na tyle uniwersalne, że każdy znajdzie w nich coś dla siebie, bez konieczności brania czegokolwiek „na wiarę”. Jak to jest możliwe? Stoicyzm koncentruje się na tym, co dzieje się w Twoim umyśle – wewnątrz Ciebie. Dlatego to, jaki jest świat i kto go stworzył nie ma w tym kontekście znaczenia. Również wydarzenia, które rozgrywają się w zewnętrznym świecie mają dla stoika drugorzędne znaczenie. Stoik wie, że poczucie szczęścia lub braku satysfakcji zależy przede wszystkim od jego sposobu myślenia.…

„[…] posłuchajmy, co w podobnym wypadku powiedział Agrypin: […] – Kiedy mu oznajmiono, że przeciw niemu rozprawa się toczy w senacie, odrzekł: Daj Boże zdrowie! Ale jest teraz akurat godzina jedenasta (a o tej porze zwykł był uprawiać ćwiczenia gimnastyczne, a następnie zażywać kąpieli), chodźmy się przeto ćwiczyć. Gdy skończył, przyszedł ktoś i rzekł do niego: Zostałeś skazany. – Na wygnanie – zapytał – czy na śmierć? – Na wygnanie. – A co z majątkiem? – Nie został skonfiskowany. – Zatem chodźmy do Arycji i zjedzmy obiad. – Oto co znaczy przygotować się z góry, do czego przygotować się trzeba.” Epiktet, Diatryby, I.1 Słynny stoicki spokój bierze się, między innymi, z doskonałego przygotowania. Nie na wszystko mamy wpływ i dlatego ostateczny wynik wielu spraw, pozostaje zagadką. Stoik nie czeka jednak z założonymi rękami, żywiąc przekonanie, że „jakoś to będzie”. Rozważa wszystkie, najbardziej prawdopodobne scenariusze i zawczasu podejmuje decyzje, jak się wtedy zachowa. Agrypin w przytaczanej historii miał…

„Nie myśl o tym, czego nie masz, tak jakbyś to już miał.” Marek Aureliusz, Rozmyślania, VII.27 Czy zdarzyło Ci się cieszyć czymś, co dopiero dostaniesz? Planować, jak wydasz pieniądze, które dopiero zarobisz? Fantazjować, jak będziesz się wspaniale czuć w relacji z kimś, kogo dopiero poznałeś/poznałaś? Radować awansem, premią lub przysługą, którą ktoś Ci obiecał? Chyba każdy z nas, przynajmniej raz w życiu, dzielił skórę na niedźwiedziu. Przyjmował za oczywiste, że coś się wydarzy. Że to tylko formalność, kwestia czasu, a na pewno uzyskamy wymarzony rezultat. Tymczasem życie potoczyło się innymi torami niż te, którego dla niego przygotowaliśmy. W efekcie przeżyliśmy rozczarowanie, a niekiedy także przykre konsekwencje decyzji, które podjęliśmy, przyjmując określony scenariusz za pewnik. Marek Aureliusz przestrzega nas przed podobną nierozważnością. Nie myśl o tym, czego nie masz, tak jakbyś to już miał. Zalecenie to ma ogromny sens i da się je udowodnić nawet matematycznie. Przyjmijmy, że możliwe są tylko…

„Mocny i niewzruszony jest duch ludzki w przeciwnościach, do których się przygotował zawczasu. Seneka, O gniewie, ks. III, XXXVII.3 Współcześnie pesymizm na dosyć złą prasę. Zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych to optymistyczny duch, jest jedynym akceptowalnym. Miałem szczęście reprezentować Polskę jako sędzia na Mistrzostwach Świata w kreatywności. Gdy jeden z amerykańskich kolegów spytał mnie „jak się mam”, a ja odpowiedziałem „dobrze”, zaczął się niepokoić czy wszystko ze mną w porządku. Bo nie odpowiedziałem „Wspaniale!” czy „Bosko!” ale tylko „Dobrze”. Optymizm ma wiele zalet – pozwala wspaniale czuć się na co dzień, wierzyć w siebie i to, że świat jest dobry. A nawet jeśli nie jest – że ja sobie jakoś w nim zawsze poradzę. Optymizm daje nadzieję, spokój i podekscytowanie w oczekiwaniu na to, co nadejdzie. Ma jednak również wiele istotnych wad i mówię to jako osoba, która ma tę cechę wyjątkowo mocno nasiloną. We wszystkim jestem w stanie znaleźć coś dobrego i powód do radości. Optymizm sprawia, że…

„Wewnątrz nas leży zarówno zagłada, jak i wybawienie. […] Z bezwstydnika wstydliwym się staniesz, z szubrawca – uczciwym, z wiarołomcy – wiary dochowującym. Epiktet, Diatryby, IV.9 Przeszkoda w dążeniu do celu, może być czymś zewnętrznym – jak krach na giełdzie, pandemia albo działanie konkurencji. Istnieją jednak również przeszkody tkwiące w nas samych. Mówi się, że nie ma ludzi zdrowych, są tylko niezdiagnozowani. Każdy z nas, bez względu na to, jak utytułowany i jak dobrze funkcjonujący na zewnątrz, ma pewne nieprzepracowane problemy. Wszyscy mamy wady i jeśli w naszym otoczeniu znajdują się życzliwi, ale też odważni znajomi, gotowi je wypunktować, my również mieliśmy szczęście je poznać. Stoicy starają się przemienić każdą przeszkodę w szansę. Sam jestem przebadanym i zdiagnozowanym dyslektykiem. Zapisując wyrazy, zdarza mi się wpisać literę P w miejsce B i odwrotnie. Czasem tak poprzestawiam kolejność liter, że sam nie wiem, co chciałem napisać. Jako praktykujący stoik, zadałem sobie pewnego razu…

„Nasze działania mogą być blokowane… jednak nikt i nic nie może zablokować naszych intencji ani zmienić naszej postawy, ponieważ możemy się dostosowywać i przystosowywać. Nasz umysł przystosowuje się i wykorzystuje do własnych celów przeszkodę, która staje na naszej drodze. Przeszkoda w działaniu przyspiesza działanie. To, co stoi nam na drodze, staje się drogą.” Marek Aureliusz Zenon z Kition jest uznawany za założyciela stoickiej szkoły myślenia. Nie wywodził się jednak z rodziny uczonych, lecz… kupców. Kupców handlujących fioletowym barwnikiem do farbowania tkanin. Wypłynął w rejs do Aten, by z zyskiem sprzedać swój towar. Los miał jednak wobec niego inne, dosyć okrutne plany. Rozpętał się silny sztorm, który zatopił statki Zenona, roztrzaskując je o skały. Ogromny majątek, gromadzony przez pokolenia, poszedł na dno. Sam Zenon ledwo uszedł z życiem. Potrzebował przepłynąć podczas sztormu wiele kilometrów, zanim wreszcie dopłynął do brzegu. Był to koniec życia dla Zenona, jako kupca, a jednocześnie…

„Uznasz za dobro bogactwa: będzie cię dręczyło ubóstwo, co gorzej – ubóstwo fałszywe. Choćbyś bowiem miał wiele, jednakże – ponieważ ktoś inny ma więcej – będzie ci w twym mniemaniu brakowało tyle, o ile tamten cię przewyższa. Uznasz za dobro zaszczyty: dotknie cię, że ów został konsulem, że kogoś wybrano na konsula ponownie.” Seneka Młodszy, Listy moralne do Lucyliusza, CIV.9 Apetyt rośnie w miarę jedzenia. To, o czym wczoraj marzyłeś, dzisiaj nie jest już wystarczająco dobre. Widzisz bowiem wokół ludzi, którzy mają nowszy model smartfona, bardziej wypasiony samochód albo lepiej prosperującą firmę. Gdy tylko jednak ich dogonisz, znajdziesz sobie inny układ odniesienia, w którym wypadniesz blado. Joseph Heller, autor kultowej książki Paragraf 22, był na przyjęciu razem z Kurtem Vonnegutem w domu bilionera. Vonnegut zaczyna się droczyć z Hellerem, mówiąc: „Wiesz, że nasz gospodarz zarobił w tym tygodniu więcej niż Ty zarobisz przez całe swoje życie?” Heller odpowiedział: „Tak, ale ja mam coś, czego on nigdy…